Ενημέρωση 3 Σεπτεμβρίου 2026: Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» δίνει τη δυνατότητα σε ιδιοκτήτες κενών κατοικιών να επιδοτήσουν μέρος των εργασιών επισκευής και να επαναφέρουν το ακίνητό τους στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που ισχύουν κατά την ενημέρωση του άρθρου, η επιδότηση καλύπτει το 60% των πραγματοποιημένων επιλέξιμων δαπανών, οι οποίες πρέπει να τεκμηριώνονται και να εξοφλούνται σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος, για συνολικό επιλέξιμο κόστος έως 13.500€. Επομένως, το ανώτατο ποσό της επιδότησης μπορεί να φτάσει τις 8.100€. Η κατοικία πρέπει στη συνέχεια να μισθωθεί για τουλάχιστον τρία χρόνια.
Η εργολαβική πραγματικότητα όμως είναι απλή: τα 13.500€ δεν αποτελούν προϋπολογισμό για μια ανεξέλεγκτη ή πολυτελή ανακαίνιση. Είναι ένα συγκεκριμένο οικονομικό εργαλείο με το οποίο μπορεί να γίνει ένα κλειστό σπίτι ασφαλές, λειτουργικό, καθαρό και κατάλληλο να κατοικηθεί. Για να αξιοποιηθεί σωστά, χρειάζεται τεχνικός έλεγχος, σαφής ιεράρχηση εργασιών και προσφορά που να περιγράφει ακριβώς τι θα κατασκευαστεί.
Το πρόγραμμα με μια ματιά
Κάθε δικαιούχος μπορεί να συμμετάσχει στο «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» για ένα ακίνητό του με χρήση κατοικίας. Το πρόγραμμα προβλέπει:
- επιλέξιμες δαπάνες εργασιών και υλικών έως 13.500€,
- επιδότηση ίση με το 60% των πραγματοποιημένων δαπανών,
- μέγιστη επιδότηση έως 8.100€,
- εφαρμογή σε όλη την Ελλάδα, χωρίς ηλικιακό κριτήριο,
- κατοικία επιφάνειας έως 100 τ.μ. σε οικιστική περιοχή,
- κυριότητα ή επικαρπία σε ποσοστό τουλάχιστον 50%,
- οικογενειακό φορολογητέο εισόδημα έως 40.000€,
- συνολική αξία ακίνητης περιουσίας έως 300.000€,
- εξόφληση των επιλέξιμων δαπανών αποκλειστικά με επιτρεπόμενη κάρτα πληρωμών,
- μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον τρία χρόνια.
Το ακίνητο πρέπει να είναι νομίμως υφιστάμενο, να έχει χρήση κατοικίας και να μην έχει κριθεί κατεδαφιστέο. Δεν πρέπει να έχει δηλωθεί ως πρώτη κατοικία ή ως μισθωμένο, πρέπει να εμφανίζεται ως κενό στο έντυπο Ε2 των τριών τελευταίων ετών και να παραμένει κενό κατά το τρέχον έτος. Εφόσον υπάρχουν άλλοι δικαιούχοι πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας, απαιτείται η ρητή συναίνεσή τους για την αίτηση, τις εργασίες και την εκμίσθωση.
Η επίσημη πύλη εμφανίζει ηλεκτρονική υποβολή αιτήσεων από τις 8 Απριλίου 2024 έως σήμερα. Επειδή όμως οι όροι και οι διαδικασίες μπορεί να τροποποιηθούν, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να ελέγχει την τρέχουσα κατάσταση της αίτησης πριν προχωρήσει σε παραγγελία, πληρωμή ή έναρξη εργασιών.
Τι πρέπει να θυμάστε σε 60 δευτερόλεπτα
- Ελέγχετε αν πληροίτε τα κριτήρια και αν τα στοιχεία του ακινήτου εμφανίζονται σωστά στην επίσημη εφαρμογή.
- Μετά την οριστική υποβολή, επιβεβαιώνετε αν η αίτηση εγκρίθηκε, απορρίφθηκε ή παραμένει σε επεξεργασία.
- Δεν πραγματοποιείτε πληρωμή που θέλετε να αναγνωριστεί ως επιλέξιμη πριν καταβληθεί η προκαταβολή.
- Πληρώνετε μόνο με επιτρεπόμενη κάρτα του παρόχου στον οποίο τηρείται ο ενεργός IBAN της αίτησης.
- Ολοκληρώνετε τις επιλέξιμες πληρωμές εντός έξι μηνών από την εγκριτική απόφαση.
- Δηλώνετε τη μίσθωση στην ΑΑΔΕ και στην ειδική εφαρμογή εντός εννέα μηνών από την εγκριτική απόφαση.
- Διατηρείτε το ακίνητο σε επιτρεπόμενη μακροχρόνια μίσθωση για συνολικά τουλάχιστον 36 μήνες.
Έχω υποβάλει αίτηση — τι περιμένω τώρα;
Μετά την οριστική υποβολή και την ολοκλήρωση των ελέγχων επιλεξιμότητας υπάρχουν τρεις δυνατές εκβάσεις: άμεση εγκριτική απόφαση, απορριπτική απόφαση με αιτιολογία ή παραμονή της αίτησης σε επεξεργασία από την αρμόδια Διεύθυνση της ΔΥΠΑ.
- Δεν έχετε υποβάλει ακόμη αίτηση: ελέγξτε πρώτα τα κριτήρια και τα προσυμπληρωμένα στοιχεία του ακινήτου στην επίσημη εφαρμογή του προγράμματος. Το πρόγραμμα είναι πανελλαδικό· η περιοχή στην οποία μπορεί να αναλάβει έργο ένας κατασκευαστής είναι ξεχωριστό ζήτημα.
- Η αίτηση βρίσκεται σε επεξεργασία: αυτό δεν αποτελεί ούτε έγκριση ούτε απόρριψη. Παρακολουθείτε την εφαρμογή και το email που δηλώσατε, επειδή η ΔΥΠΑ αποστέλλει εξατομικευμένο μήνυμα όταν χρειάζεται.
- Έχει εκδοθεί εγκριτική απόφαση αλλά δεν έχει καταβληθεί η προκαταβολή: μπορείτε να οργανώσετε την τεχνική προετοιμασία, αλλά η πρώτη πληρωμή που θα δηλωθεί ως επιλέξιμη πραγματοποιείται μετά την πίστωση της προκαταβολής.
- Έχει καταβληθεί η προκαταβολή: μπορείτε να ξεκινήσετε τις επιλέξιμες πληρωμές, τηρώντας τον επιτρεπόμενο τρόπο πληρωμής και την εξάμηνη προθεσμία που έχει ήδη αρχίσει από την ημερομηνία της εγκριτικής απόφασης.
- Η αίτηση απορρίφθηκε: διαβάστε αμέσως την αιτιολογία. Η ένσταση υποβάλλεται από τον αιτούντα μέσω της ειδικής εφαρμογής, με την κατάλληλη τεκμηρίωση, μέσα σε αποκλειστική προθεσμία 10 ημερών από την απόρριψη.
Πώς υπολογίζεται η επιδότηση
Εάν οι επιλέξιμες εργασίες και τα υλικά κοστίσουν συνολικά 13.500€, η επιδότηση μπορεί να ανέλθει σε 8.100€ και η συμμετοχή του ιδιοκτήτη σε 5.400€. Εάν το επιλέξιμο κόστος είναι 10.000€, η επιδότηση αντιστοιχεί σε 6.000€ και η συμμετοχή του ιδιοκτήτη σε 4.000€.
Ο ιδιοκτήτης μπορεί να εκτελέσει μεγαλύτερο έργο, εφόσον το ακίνητο το χρειάζεται. Το πρόγραμμα όμως υπολογίζει την ενίσχυση μόνο μέχρι το προβλεπόμενο ανώτατο όριο. Οι πρόσθετες εργασίες και οι ακριβότερες επιλογές υλικών καλύπτονται από τον ιδιοκτήτη.
Κατά την αίτηση δηλώνεται το εκτιμώμενο συνολικό κόστος της ανακαίνισης, έως 13.500€, χωρίς να απαιτείται τότε η υποβολή οικονομικών προσφορών. Μετά την έκδοση της εγκριτικής απόφασης, η ΔΥΠΑ καταβάλλει στον ενεργό IBAN της αίτησης προκαταβολή ίση με το 50% του προϋπολογιζόμενου ποσού επιδότησης, όπως αυτό προκύπτει από την αίτηση.
Μετά την εγκριτική απόφαση: προθεσμίες και πληρωμές
Οι δύο κρίσιμες προθεσμίες ξεκινούν από την ημερομηνία έκδοσης της εγκριτικής απόφασης υπαγωγής. Οι πληρωμές των επιλέξιμων δαπανών πρέπει να ολοκληρωθούν εντός έξι μηνών και η δήλωση της μίσθωσης στην ΑΑΔΕ, μαζί με την καταχώριση των απαιτούμενων στοιχείων στην ειδική εφαρμογή του προγράμματος, εντός εννέα μηνών. Για τις προθεσμίες αυτές δεν προβλέπεται παράταση.
Η πρώτη επιλέξιμη πληρωμή μπορεί να πραγματοποιηθεί μετά την κατάθεση της προκαταβολής. Όλες οι πληρωμές του έργου που δηλώνονται στο πρόγραμμα —τόσο το ποσό της επιδότησης όσο και η ίδια συμμετοχή— πρέπει να γίνονται αποκλειστικά με χρεωστική, πιστωτική ή προπληρωμένη κάρτα που έχει εκδοθεί στον ΑΦΜ του δικαιούχου από τον ίδιο πάροχο υπηρεσιών πληρωμών στον οποίο τηρείται ο ενεργός IBAN της αίτησης. Οι συναλλαγές πρέπει επίσης να κατευθύνονται σε επιτρεπόμενους Κωδικούς Κατηγορίας Εμπόρου (MCC). Μετρητά ή απλή τραπεζική μεταφορά δεν καλύπτουν αυτή την απαίτηση.
Στις επιλέξιμες δαπάνες μπορούν να περιληφθούν οι εργασίες ανακαίνισης και επισκευής, τα αναγκαία προϊόντα και υλικά, οι τυχόν απαιτούμενες ασφαλιστικές εισφορές για τις οικοδομικές εργασίες και υπηρεσίες μηχανικού για απαιτούμενες άδειες, εγκρίσεις, σχετικές μελέτες ή Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης. Για τις υπηρεσίες μηχανικού η μέγιστη επιλέξιμη δαπάνη είναι 700€ και περιλαμβάνεται στο συνολικό ανώτατο όριο των 13.500€.
Ο IBAN της αίτησης πρέπει να είναι ενεργός και ο αιτών να είναι δικαιούχος ή συνδικαιούχος. Εάν δεν διαθέτει κάρτα πληρωμών στον συγκεκριμένο πάροχο, πρέπει να εκδώσει τουλάχιστον μία πριν πραγματοποιήσει τις πληρωμές του προγράμματος. Επιτρέπεται και η πληρωμή με δόσεις, εφόσον το επιτρέπει ο τύπος της κάρτας, αλλά τυχόν σχετικά έξοδα βαρύνουν τον δικαιούχο.
Μετά τις εργασίες: μίσθωση και καταβολή της υπόλοιπης επιδότησης
Η μίσθωση δεν ολοκληρώνεται μόνο με ένα ηλεκτρονικό μισθωτήριο. Ο δικαιούχος πρέπει να υποβάλει τη Δήλωση Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης στην ΑΑΔΕ, συμπληρώνοντας τον ΑΤΑΚ ή τους ΑΤΑΚ του ακινήτου, και να καταχωρίσει τα απαιτούμενα στοιχεία του μισθωτή και του μισθωτηρίου στην ειδική εφαρμογή του προγράμματος.
- Το ακίνητο δεν μπορεί να εκμισθωθεί σε νομικό πρόσωπο.
- Δεν επιτρέπεται υπεκμίσθωση ή παραχώρηση της χρήσης του.
- Η απαγόρευση υπεκμίσθωσης και παραχώρησης χρήσης πρέπει να αναγράφεται ρητά στο μισθωτήριο και να δηλώνεται στο σχετικό πεδίο της ΑΑΔΕ.
- Κάθε μεταβολή, λήξη ή λύση της μίσθωσης πρέπει να καταχωρίζεται στην ΑΑΔΕ και στην ειδική εφαρμογή.
Εάν το ακίνητο δεν μισθωθεί καθόλου, η εγκριτική απόφαση ανακαλείται, ο δικαιούχος απεντάσσεται και η προκαταβολή αναζητείται ως αχρεωστήτως καταβληθείσα. Εάν η μίσθωση διακοπεί πρόωρα, μπορεί να συναφθεί νέα μίσθωση για το υπόλοιπο διάστημα, αλλά η νέα εκμίσθωση και η ανάρτηση των στοιχείων της πρέπει να ολοκληρωθούν μέσα σε αποκλειστική προθεσμία τριών μηνών. Επιτρέπονται έως δύο επανεκμισθώσεις, δηλαδή έως τρία μισθωτήρια συνολικά. Αν τελικά δεν συμπληρωθούν 36 μήνες μίσθωσης, αφαιρείται ή επιστρέφεται αναλογικά το ποσό της επιδότησης που αντιστοιχεί στο διάστημα που υπολείπεται.
Η ΔΥΠΑ επαληθεύει συστημικά τις συναλλαγές και ελέγχει την τήρηση των όρων του προγράμματος. Μετά την προβλεπόμενη επαλήθευση και την έκδοση απόφασης πληρωμής, το υπόλοιπο ποσό της επιδότησης, μετά την αφαίρεση της προκαταβολής, πιστώνεται στον ενεργό IBAN εντός 30 ημερών από την ημερομηνία της απόφασης πληρωμής.
Απόρριψη, απένταξη ή ανάκληση μπορεί να προσβληθεί με ένσταση μέσω της ειδικής εφαρμογής μέσα σε αποκλειστική προθεσμία 10 ημερών. Επειδή η έγκριση μπορεί να ανακληθεί αν οι συναλλαγές δεν είναι έγκυρες, μοναδικές ή επιλέξιμες ή αν παραβιαστούν οι όροι της μίσθωσης, ο δικαιούχος πρέπει να διατηρεί οργανωμένα τις αποφάσεις, τα παραστατικά, τις αποδείξεις πληρωμής και τα στοιχεία της μίσθωσης.
Η ανακαίνιση δεν ξεκινά από τα χρώματα
Το συνηθέστερο λάθος σε ένα κλειστό ακίνητο είναι να ξεκινά η συζήτηση από το αισθητικό αποτέλεσμα: «Να αλλάξουμε κουζίνα, πλακάκια, πόρτες και χρώματα».
Η σωστή σειρά είναι διαφορετική. Πρώτα εξετάζουμε τι έχει συμβεί στο ακίνητο όσο παρέμενε κλειστό. Κατόπιν εντοπίζουμε τις βλάβες, διαχωρίζουμε τις αναγκαίες από τις προαιρετικές εργασίες και μόνο τότε διαμορφώνουμε τον προϋπολογισμό.
Ένα σπίτι που δεν κατοικείται μπορεί, στην πρώτη εικόνα, να δείχνει καθαρό και χωρίς εμφανείς βλάβες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατασκευή και οι εγκαταστάσεις του βρίσκονται σε καλή κατάσταση.
Μπορεί να υπάρχουν ενεργές διαρροές ή κατάλοιπα παλαιότερων διαρροών, προβληματικές αποχετεύσεις, διείσδυση νερού από στέγη, ταράτσα ή μπαλκόνι, υγρασία πίσω από έπιπλα, επενδύσεις και ντουλάπια, νερό μέσα σε ηλεκτρολογικά κουτιά ή σωληνώσεις, φθαρμένες στεγανώσεις και ηλεκτρικές γραμμές που δεν ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες.
Σε σοβαρότερες περιπτώσεις, η παρατεταμένη διείσδυση νερού μπορεί να έχει προκαλέσει εσωτερική αποσάθρωση στην οροφή, αποκόλληση του επιχρίσματος ή του σκυροδέματος και διάβρωση του οπλισμού της πλάκας. Η σκουριά διογκώνει τον χαλύβδινο οπλισμό, πιέζει το σκυρόδεμα που τον καλύπτει και μπορεί να προκαλέσει ρηγματώσεις και αποκολλήσεις.
Αυτό δεν αντιμετωπίζεται ως απλό μερεμέτι ή χρωματισμός. Απαιτεί τεχνική αξιολόγηση από αρμόδιο μηχανικό, προσδιορισμό της έκτασης της βλάβης και κατάλληλη αποκατάσταση. Εάν δεν εντοπιστεί στην αρχική αυτοψία, μπορεί να αποτελέσει σοβαρό πρόσθετο κόστος κατά την εκτέλεση του έργου.
Εάν αυτά δεν εντοπιστούν πριν συνταχθεί η προσφορά, εμφανίζονται ως πρόσθετες εργασίες όταν έχει ήδη ξεκινήσει το έργο. Εκεί συνήθως ξεφεύγουν τόσο το κόστος όσο και ο χρόνος παράδοσης.
Πριν από την προσφορά ψάχνουμε όσα δεν φαίνονται
Η τεχνική αυτοψία δεν είναι μια γρήγορη περιήγηση στο ακίνητο ούτε μια καταμέτρηση τετραγωνικών για χρωματισμό. Εξετάζουμε τον τύπο και την ηλικία του κτιρίου, τη θέση της κατοικίας, την περίοδο κατά την οποία παρέμενε κλειστή, τις πιθανές διαδρομές του νερού μέσα στην κατασκευή και κάθε ένδειξη ύποπτης υγρασίας, ακόμη και όταν δεν υπάρχει εμφανής ενεργή διαρροή την ημέρα της αυτοψίας.
Διαφορετικό έλεγχο χρειάζεται μια μονοκατοικία με κεραμοσκεπή, διαφορετικό ένα ρετιρέ κάτω από παλιά ταράτσα και διαφορετικό ένα ισόγειο διαμέρισμα με τοίχους σε επαφή με το έδαφος.
Μονοκατοικία με κεραμοσκεπή
Σε μια μονοκατοικία μπορεί το ταβάνι να φαίνεται καθαρό, αλλά να υπάρχει αφανής διείσδυση νερού κάτω από τα κεραμίδια. Ένα σπασμένο ή μετατοπισμένο κεραμίδι, μια αστοχία στην κορυφογραμμή, ένα προβληματικό τελείωμα γύρω από καμινάδα ή μια φθαρμένη μεμβράνη μπορεί να οδηγεί νερό πάνω στον ξύλινο φορέα και μέσα στη μόνωση.
Οι επόμενες εικόνες προέρχονται από το ίδιο υπνοδωμάτιο και καταγράφουν την έκταση του προβλήματος κατά τη φάση των αποξηλώσεων.
Πριν βαφτεί το εσωτερικό εξετάζονται, ανάλογα με την προσβασιμότητα:
- ραγισμένα, σπασμένα ή μετατοπισμένα κεραμίδια,
- η κορυφογραμμή και τα τελειώματα της στέγης,
- οι συνδέσεις με τοιχία και καμινάδες,
- οι υδρορροές και οι κατακόρυφες απορροές,
- περάσματα κεραιών, καλωδίων και σωληνώσεων,
- βάσεις ηλιακού θερμοσίφωνα,
- ξύλα με μαύρισμα, υγρασία, στρέβλωση ή σαθρότητα,
- βρεγμένη ή καθιζάνουσα θερμομόνωση και ίχνη νερού μέσα στη σοφίτα.
Το νερό μπορεί να κινηθεί επάνω σε ξύλα, μεμβράνες και δομικά στοιχεία και να εμφανιστεί αρκετά μέτρα μακριά από το πραγματικό σημείο εισόδου. Το σημάδι στο ταβάνι δεν δείχνει πάντοτε από πού ξεκίνησε η βλάβη.
Ελέγχονται επίσης οι οροφές κάτω από τη στέγη για κούφιους σοβάδες, αποκολλήσεις, ρηγματώσεις και ίχνη διάβρωσης. Μια παλιά εισροή μπορεί να έχει σταματήσει προσωρινά, αλλά να έχει ήδη προκαλέσει βλάβη στο υπόστρωμα ή στα δομικά στοιχεία.
Διαμέρισμα τελευταίου ορόφου
Στον τελευταίο όροφο, μια φουσκωμένη βαφή μπορεί να οφείλεται σε αστοχία της στεγανοποίησης της ταράτσας, σε φραγμένο σιφόνι, σε ρωγμή στη βάση ενός στηθαίου ή σε προβληματική στήριξη εξοπλισμού.
Δεν αρκεί να ξυστεί και να βαφτεί το προβληματικό σημείο. Χρειάζεται έλεγχος της ταράτσας, των ρύσεων και των απορροών. Εάν το νερό λιμνάζει, μια τοπική επάλειψη επάνω στη ρωγμή μπορεί απλώς να μεταφέρει τη διαρροή σε διπλανό σημείο.
Στην οροφή εξετάζουμε επίσης ρωγμές, φουσκώματα, κούφιους ή αποκολλημένους σοβάδες, εμφανή ίχνη οξείδωσης και σημεία στα οποία έχει αποκαλυφθεί ο οπλισμός. Η χρόνια εισροή νερού από την ταράτσα μπορεί να έχει επηρεάσει όχι μόνο το χρώμα και το επίχρισμα αλλά και το σκυρόδεμα που καλύπτει τον οπλισμό της πλάκας.
Εάν διαπιστωθούν τέτοιες ενδείξεις, διακόπτεται η λογική της απλής αισθητικής ανακαίνισης και προηγείται αξιολόγηση από αρμόδιο μηχανικό. Η έκταση και το κόστος της αποκατάστασης δεν μπορούν να προσδιοριστούν αξιόπιστα χωρίς διερεύνηση της βλάβης.
Παράλληλα πρέπει να διευκρινιστεί εάν η αιτία βρίσκεται σε ιδιωτικό ή κοινόχρηστο τμήμα του κτιρίου. Εάν το πρόβλημα προέρχεται από κοινόχρηστη ταράτσα, κατακόρυφη στήλη, όψη ή άλλο κοινό τμήμα, χρειάζεται έγκαιρη επικοινωνία με τον διαχειριστή και την πολυκατοικία.
Η συνεννόηση είναι απαραίτητη τόσο για την πρόσβαση και την εκτέλεση των εργασιών όσο και για τον καθορισμό της συμμετοχής στις σχετικές δαπάνες, σύμφωνα με τον κανονισμό, τα ποσοστά συνιδιοκτησίας και την αιτία της βλάβης. Δεν πρέπει να ξεκινήσει μόνο η εσωτερική αποκατάσταση του διαμερίσματος εάν η κοινόχρηστη πηγή εισροής εξακολουθεί να παραμένει ενεργή.
Ισόγειο ή ημιυπόγειο
Στα χαμηλά επίπεδα η υγρασία δεν προέρχεται απαραίτητα από σπασμένο σωλήνα. Μπορεί να ανεβαίνει από το έδαφος, να περνά από εξωτερικό τοίχο ή να δημιουργείται πίσω από έπιπλα λόγω ανεπαρκούς αερισμού και χαμηλής θερμοκρασίας επιφανειών.
Ελέγχουμε χαμηλά σημεία τοίχων με αποκόλληση σοβά, άλατα και φουσκώματα κοντά στο δάπεδο, ενώσεις εξωτερικής τοιχοποιίας και δαπέδου, εξωτερικές στάθμες, ακάλυπτους χώρους, φρεάτια, παραμορφώσεις σε ξύλινα δάπεδα και μυρωδιά μούχλας πίσω από ντουλάπες.
Η εφαρμογή αντιμουχλικού υλικού και νέου χρώματος δεν αποτελεί αποκατάσταση όταν το νερό ή η υγρασία συνεχίζουν να επηρεάζουν την κατασκευή.
Υγρασία: δεν βγάζουμε πόρισμα από μία στιγμιαία μέτρηση
Η υγρασία δεν εμφανίζεται πάντα την ώρα της αυτοψίας. Μπορεί να επηρεάζεται από τη βροχή, την εξωτερική θερμοκρασία, τον αερισμό, την παρουσία ανθρώπων ή τη λειτουργία της θέρμανσης και του κλιματισμού.
Όταν η αιτία δεν είναι εμφανής, μπορούμε να τοποθετήσουμε στον εξεταζόμενο χώρο συνδεδεμένες συσκευές περιβαλλοντικής παρακολούθησης. Οι συσκευές καταγράφουν δεδομένα όλο το εικοσιτετράωρο, για όσο χρονικό διάστημα χρειάζεται, όπως:
- θερμοκρασία χώρου,
- σχετική υγρασία,
- μεταβολές κατά τη διάρκεια ημέρας και νύχτας,
- διοξείδιο του άνθρακα,
- ενδείξεις ποιότητας του εσωτερικού αέρα.
Τα δεδομένα εξετάζονται σε συσχετισμό με τις εξωτερικές θερμοκρασίες, τις βροχοπτώσεις, τον αερισμό και τη χρήση του χώρου. Έτσι αποκτούμε καλύτερη εικόνα για το εάν το πρόβλημα συνδέεται με εξωτερική διείσδυση νερού, συμπύκνωση υδρατμών, ανεπαρκή αερισμό ή μεταβολές στις συνθήκες του εσωτερικού χώρου.
Η συνεχής παρακολούθηση δεν αντικαθιστά τον έλεγχο της κατασκευής και δεν εντοπίζει από μόνη της το σημείο εισόδου του νερού. Αξιολογείται μαζί με την οπτική αυτοψία, τις επιτόπιες μετρήσεις, τον έλεγχο σωληνώσεων, την κατάσταση στέγης ή ταράτσας, τις εξωτερικές απορροές και τους γειτονικούς χώρους.
Δεν βγάζουμε συμπέρασμα από μία ένδειξη της στιγμής. Αναζητούμε επαναλαμβανόμενο μοτίβο και τεχνική σύνδεση ανάμεσα στις συνθήκες του χώρου, στις καιρικές μεταβολές και στην εμφάνιση της υγρασίας.
Συλλέγουμε το ιστορικό βλαβών από διαχειριστή, ιδιοκτήτες και ενοίκους
Η αυτοψία μέσα στο διαμέρισμα δεν δίνει πάντοτε ολόκληρη την εικόνα. Μια παλιά διαρροή μπορεί να έχει σταματήσει, αλλά η υγρασία να παραμένει εγκλωβισμένη στους τοίχους, στην πλάκα ή στις ηλεκτρολογικές σωληνώσεις.
Όταν υπάρχουν ύποπτα σημάδια, ζητάμε πληροφορίες από τον διαχειριστή, τους ιδιοκτήτες ή ενοίκους των διπλανών διαμερισμάτων, το διαμέρισμα του επάνω ορόφου και, όπου υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, τεχνικούς που είχαν πραγματοποιήσει προηγούμενες επισκευές.
Ρωτάμε συγκεκριμένα εάν έχει συμβεί διαρροή από κοινόχρηστη κατακόρυφη στήλη, θραύση σωλήνα, υπερχείλιση μπάνιου ή πλυντηρίου, εισροή από ταράτσα ή μπαλκόνι, υπερχείλιση λόγω φραγμένου σιφονιού ή επαναλαμβανόμενο πρόβλημα μετά από δυνατή βροχή.
Δεν αρκεί η απάντηση «είχε βγάλει κάποτε υγρασία». Προσπαθούμε να μάθουμε πότε συνέβη, πόσο νερό είχε εισέλθει, για πόσο διάστημα παρέμεινε η διαρροή, ποιο σημείο επισκευάστηκε, εάν αντικαταστάθηκε ο σωλήνας και εάν το πρόβλημα επανεμφανίστηκε.
Οι πληροφορίες των γειτόνων δεν αποτελούν από μόνες τους τεχνικό πόρισμα. Μπορούν όμως να μας οδηγήσουν στο σωστό σημείο ελέγχου και να εξηγήσουν μια βλάβη που δεν είναι ενεργή την ημέρα της αυτοψίας.
Παλιό διαμέρισμα σε πολυκατοικία
Στα παλαιότερα διαμερίσματα οι ακριβές βλάβες βρίσκονται συχνά μέσα στους τοίχους και στα δάπεδα. Μια παλιά γαλβανισμένη παροχή μπορεί εξωτερικά να δείχνει λειτουργική, αλλά εσωτερικά να έχει περιοριστεί από διάβρωση. Μια αποχέτευση μπορεί να λειτουργεί με μικρή ποσότητα νερού και να υπερχειλίζει όταν χρησιμοποιηθεί κανονικά.
Ένα μπάνιο μπορεί να μη δείχνει υγρασία απλώς επειδή το σπίτι ήταν κλειστό και δεν δεχόταν νερά. Πριν κλείσει ο προϋπολογισμός εξετάζονται η πίεση και η ροή, οι βάνες, οι απορροές, τα σιφόνια, οι κοινόχρηστες κατακόρυφες στήλες και οι παλιές παροχές που θα εγκλωβιστούν πίσω από νέα έπιπλα ή πλακάκια.
Δεν τοποθετούμε καινούργια κουζίνα μπροστά από σωληνώσεις αμφίβολης κατάστασης. Εάν παρουσιαστεί διαρροή αργότερα, θα χρειαστεί να ξηλωθεί μέρος της νέας κατασκευής για να επισκευαστεί ένα παλιό δίκτυο.
Όταν το νερό μπαίνει από τη βεράντα
Μια συνηθισμένη αιτία σοβαρής ζημιάς είναι η υπερχείλιση μπαλκονιού ή βεράντας κατά τη διάρκεια έντονης βροχής.
Το νερό μπορεί να περάσει μέσα στο σπίτι όταν το σιφόνι έχει φράξει από φύλλα, χώματα και βρωμιές, η απορροή δεν επαρκεί, οι κλίσεις οδηγούν το νερό προς την μπαλκονόπορτα, το κατώφλι είναι χαμηλό ή έχουν αστοχήσει οι σφραγίσεις γύρω από το κούφωμα.
Πραγματικό περιστατικό: φραγμένο σιφόνι και ζημιά σε δάπεδο μαονιού
Σε αυτή την περίπτωση, φύλλα και φερτά υλικά έφραξαν το σιφόνι του μπαλκονιού. Το νερό συσσωρεύτηκε, πέρασε το κατώφλι της μπαλκονόπορτας και εισήλθε στο εσωτερικό, προκαλώντας ζημιά στο ξύλινο δάπεδο μαονιού. Η αξιολόγηση δεν σταματά στην ορατή επιφάνεια: πρέπει να ελεγχθούν η υγρασία κάτω από τις σανίδες, το υπόστρωμα και η έκταση της παραμόρφωσης πριν αποφασιστεί επισκευή ή πλήρης αποξήλωση.
Μια βασική πρώτη προστασία του σιφωνιού
Ένα προστατευτικό κάλυμμα επάνω στο σιφόνι του μπαλκονιού αποτελεί μια απλή αλλά ουσιαστική πρώτη γραμμή προστασίας. Συγκρατεί φύλλα και μεγαλύτερα φερτά υλικά πριν περάσουν μέσα στην απορροή και μειώνει τον κίνδυνο να φράξει το σιφόνι, να λιμνάσουν τα νερά και να περάσουν στο εσωτερικό του σπιτιού.
Το κάλυμμα πρέπει να έχει τις σωστές διαστάσεις, να παραμένει σταθερό στη θέση του και να μην περιορίζει την απαιτούμενη παροχή του νερού. Χρειάζεται τακτικό καθαρισμό, ιδιαίτερα πριν από την περίοδο έντονων βροχοπτώσεων, επειδή τα φύλλα μπορούν να συγκεντρωθούν γύρω του και να εμποδίσουν εξωτερικά την απορροή.
Πρόκειται για βασικό προληπτικό μέτρο και όχι για ολοκληρωμένη αντιπλημμυρική λύση. Δεν αντικαθιστά τον έλεγχο των κλίσεων, την επαρκή διατομή και λειτουργία της απορροής, τη σωστή στεγάνωση και το ασφαλές ύψος του κατωφλίου της μπαλκονόπορτας.
Γι’ αυτό δεν ελέγχουμε μόνο αν «φεύγει τώρα το νερό». Αναζητούμε:
- συγκεντρωμένα φύλλα, λάσπη και οικοδομικά υπολείμματα,
- ίχνη παλαιότερης υπερχείλισης,
- γραμμές βρωμιάς που δείχνουν μέχρι ποιο ύψος είχε φτάσει το νερό,
- λιμνάζοντα νερά και λανθασμένες κλίσεις,
- πρόχειρες στεγανοποιήσεις και αποκολλημένους αρμούς,
- φθορές στη βάση της μπαλκονόπορτας,
- υγρασία στο εσωτερικό πίσω από το κατώφλι,
- ενδείξεις νερού σε κοντινά ηλεκτρολογικά κουτιά.
Τα σημάδια αυτά μπορεί να δείξουν ότι δεν υπήρξε μια απλή επιφανειακή υγρασία αλλά πραγματική είσοδος νερού στο ακίνητο.
Το νερό μπορεί να περάσει στις ηλεκτρολογικές σωληνώσεις
Όταν έχει εισέλθει μεγάλη ποσότητα νερού στο σπίτι, ο έλεγχος δεν σταματά στο βρεγμένο δάπεδο και στους φουσκωμένους σοβάδες. Το νερό μπορεί να περάσει σε πρίζες, κουτιά διακλάδωσης και ηλεκτρολογικές σωληνώσεις. Μπορεί επίσης να ακολουθήσει σωληνώσεις μέσα στο δάπεδο ή στους τοίχους και να εμφανιστεί μακριά από το αρχικό σημείο εισόδου.
Το ότι ανάβουν τα φώτα δεν σημαίνει ότι η εγκατάσταση είναι ασφαλής. Σε ένα παλιό, κλειστό ή πλημμυρισμένο ακίνητο πρέπει να εξετάζονται από αδειούχο ηλεκτρολόγο ο πίνακας, το ρελέ διαφυγής, η γείωση, οι πρίζες, τα κουτιά διακλάδωσης, οι γραμμές ισχυρών φορτίων, η πιθανή παρουσία υγρασίας στις σωληνώσεις και η κατάσταση της μόνωσης των αγωγών.
Μετά από είσοδο νερού δεν επαναφέρουμε την εγκατάσταση σε κανονική λειτουργία επειδή απλώς στέγνωσε το δάπεδο. Προηγείται ο απαιτούμενος ηλεκτρολογικός έλεγχος. Οι ηλεκτρολογικές εργασίες ολοκληρώνονται πριν από τους σοβάδες και τους τελικούς χρωματισμούς.
Οι τοίχοι δεν χρειάζονται απλώς ένα ακόμη χέρι χρώμα
Σε ένα παλιό ή για χρόνια κλειστό ακίνητο ο χρωματισμός δεν πρέπει να γίνεται επάνω σε διαδοχικές στρώσεις παλιών υλικών χωρίς έλεγχο. Το παλιό χρώμα μπορεί να έχει χάσει την πρόσφυσή του, να έχει εγκλωβίσει υγρασία ή να καλύπτει σαθρούς σοβάδες, άλατα, μούχλα, λεκέδες και πρόχειρες επεμβάσεις. Παρόμοια, μια παλιά ταπετσαρία μπορεί να κρύβει υγρασία, μούχλα, αποκολλήσεις ή προβλήματα στο υπόστρωμα.
Γιατί η αφαίρεση παλιάς ταπετσαρίας είναι επίπονη και κοστοβόρα
Η παλιά ταπετσαρία σπάνια απομακρύνεται ενιαία και χωρίς να αφήσει κατάλοιπα. Η εργασία γίνεται τμηματικά και απαιτεί χρόνο για την αποκόλληση του υλικού, την αφαίρεση της κόλλας και των υπολειμμάτων, τον καθαρισμό της επιφάνειας και την αποκάλυψη του πραγματικού υποστρώματος. Η δυσκολία εξαρτάται από τον τύπο της ταπετσαρίας, την κόλλα, τον αριθμό των παλιών στρώσεων και την κατάσταση του σοβά που βρίσκεται από κάτω.
Μετά την αφαίρεση εμφανίζονται συχνά σαθρά χρώματα, πληγές, ρωγμές και ανομοιομορφίες που χρειάζονται πρόσθετες επισκευές και σπατουλάρισμα. Αυτό αυξάνει το κόστος και τον χρόνο της ανακατασκευής, αλλά είναι απαραίτητο για να μη σφραγιστούν παλιά υλικά και κρυφές βλάβες κάτω από τη νέα βαφή.
Η σωστή εργασία περιλαμβάνει:
- αφαίρεση τυχόν παλιάς ταπετσαρίας και συστηματικό ξύσιμο των παλιών επιφανειών,
- απομάκρυνση όλων των σαθρών και αποκολλημένων στρώσεων,
- αποκάλυψη και έλεγχο του υποστρώματος,
- τοπική αποξήλωση προβληματικών σοβάδων όπου απαιτείται,
- αντιμετώπιση μούχλας, αλάτων ή λεκέδων,
- πλήρες στέγνωμα μετά την αποκατάσταση της αιτίας,
- αποκατάσταση ρωγμών και μερεμετιών,
- σπατουλάρισμα, τρίψιμο και απομάκρυνση της σκόνης,
- εφαρμογή κατάλληλου ασταριού,
- τελικούς χρωματισμούς.
Όπου οι παλιές στρώσεις έχουν αμφίβολη συνοχή, η απομάκρυνση πρέπει να φτάνει μέχρι το σταθερό υπόστρωμα. Διαφορετικά, το νέο υλικό στηρίζεται επάνω σε ένα ήδη αποκολλημένο στρώμα και είναι πιθανό να φουσκώσει ή να ξεφλουδίσει.
Η διαδικασία αυξάνει το κόστος και τον χρόνο σε σχέση με ένα απλό «φρεσκάρισμα». Είναι όμως αναγκαία για τεχνικούς λόγους και για την υγιεινή του χώρου. Ο τοίχος είναι τμήμα της κατασκευής και χρειάζεται συντήρηση. Δεν είναι απλώς επιφάνεια επάνω στην οποία προσθέτουμε κάθε λίγα χρόνια ακόμη δύο χέρια χρώμα.
Άδειες και παλαιότερες επεμβάσεις
Σε αρκετά παλιά ακίνητα διαπιστώνεται ότι προηγούμενος ιδιοκτήτης έχει αφαιρέσει τοίχο, μετακινήσει κουζίνα, αλλάξει αποχετεύσεις ή κλείσει χώρο χωρίς σαφή τεχνική τεκμηρίωση.
Πριν προχωρήσουν νέες αποξηλώσεις ή αλλαγές διαρρύθμισης, πρέπει να εξεταστεί εάν το ακίνητο συμφωνεί με τα διαθέσιμα σχέδια, εάν ο τοίχος είναι απλή τοιχοποιία ή δομικό στοιχείο, εάν απαιτείται μηχανικός ή διοικητική έγκριση και εάν επηρεάζονται κοινόχρηστα δίκτυα ή όψεις του κτιρίου.
Η επιδότηση μιας εργασίας δεν καταργεί τις πολεοδομικές, τεχνικές ή άλλες υποχρεώσεις που μπορεί να τη συνοδεύουν.
Πώς μοιράζεται σωστά ο προϋπολογισμός
1. Εντοπίζουμε και σταματάμε την αιτία της ζημιάς
Πρώτα εντοπίζουμε από πού ξεκινά η βλάβη και στη συνέχεια σταματάμε την αιτία που την προκαλεί. Αντιμετωπίζονται οι ενεργές διαρροές, οι διεισδύσεις νερού, οι προβληματικές αποχετεύσεις, τα φραγμένα σιφόνια και οποιαδήποτε αστοχία μπορεί να προκαλέσει νέα ζημιά.
Δεν προχωράμε σε χρωματισμό πριν εξακριβωθεί η αιτία της υγρασίας και ολοκληρωθεί το απαιτούμενο στέγνωμα του υποστρώματος. Επίσης, δεν τοποθετούμε νέα κουζίνα, επενδύσεις ή σταθερές κατασκευές μπροστά από παροχές και επιφάνειες που δεν έχουν ελεγχθεί.
2. Αποκαθιστούμε την ασφάλεια
Ακολουθούν οι αναγκαίες ηλεκτρολογικές και υδραυλικές ανακατασκευές. Ο στόχος δεν είναι απλώς να φαίνεται καινούργιο το σπίτι. Πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια από τον επόμενο ενοικιαστή.
3. Εξασφαλίζουμε τη λειτουργικότητα
Ελέγχονται και, όπου απαιτείται, ανακατασκευάζονται το μπάνιο, η κουζίνα, οι παροχές, οι αποχετεύσεις, οι πόρτες και τα κουφώματα. Δεν απαιτείται πάντοτε πλήρης αποξήλωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις αρκεί η αντικατάσταση συγκεκριμένων εξαρτημάτων, μηχανισμών, πάγκων ή επίπλων. Σε άλλες περιπτώσεις όμως η κατάσταση των εγκαταστάσεων επιβάλλει συνολικότερη επέμβαση. Αυτό κρίνεται στην αυτοψία και όχι από φωτογραφίες στο τηλέφωνο.
4. Κλείνουμε τα μερεμέτια
Αφού ολοκληρωθούν οι εργασίες που παράγουν σκόνη, νερά και ανοίγματα, ακολουθούν οι αποκαταστάσεις δαπέδων, σοβάδων και επιφανειών.
5. Ολοκληρώνουμε με χρωματισμούς και τελικό έλεγχο
Το βάψιμο πρέπει να είναι από τις τελευταίες εργασίες και όχι η πρώτη. Πριν παραδοθεί η κατοικία, δοκιμάζονται οι πρίζες και οι διακόπτες, τα φωτιστικά σημεία, οι παροχές νερού, οι αποχετεύσεις, τα είδη υγιεινής, η κουζίνα, οι πόρτες, τα παράθυρα και τα ρολά.
Ένα ακίνητο θεωρείται έτοιμο όταν λειτουργεί σωστά, όχι απλώς όταν έχει καθαριστεί και φωτογραφηθεί.
Τι πρέπει να αναγράφει η προσφορά κατασκευαστικών εργασιών
Η φράση «γενική ανακαίνιση διαμερίσματος» δεν αποτελεί επαρκή τεχνική περιγραφή και δεν προστατεύει ούτε τον ιδιοκτήτη ούτε τον ανάδοχο.
Μια οργανωμένη προσφορά πρέπει να αναφέρει τις εργασίες και τις προβλεπόμενες ποσότητες, τα υλικά που περιλαμβάνονται, όσα εξαιρούνται, το συνολικό τίμημα και τον ΦΠΑ, τον τρόπο πληρωμής, τον εκτιμώμενο χρόνο εκτέλεσης, τον τρόπο έγκρισης πρόσθετων εργασιών, την αποκομιδή, τον τελικό καθαρισμό και τα παραστατικά που θα εκδοθούν.
Ειδικά στο «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», τα τιμολόγια εργασιών και υλικών πρέπει να εξοφλούνται ηλεκτρονικά. Επομένως, η προσφορά, τα παραστατικά και οι πληρωμές πρέπει να παρουσιάζουν καθαρή μεταξύ τους αντιστοιχία.
Πώς ελέγχονται οι πρόσθετες εργασίες
Σε ένα παλιό ακίνητο είναι πιθανό να εμφανιστεί μια βλάβη μόνο όταν αφαιρεθεί ένα ντουλάπι, ανοιχτεί ένας τοίχος ή ξηλωθεί ένα παλιό δάπεδο. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε πρόσθετη χρέωση γίνεται αυτομάτως αποδεκτή.
Η σωστή διαδικασία είναι η καταγραφή και φωτογραφική τεκμηρίωση της βλάβης, η περιγραφή της επέμβασης, η κοστολόγηση και η έγκριση από τον ιδιοκτήτη πριν από την εκτέλεση. Έτσι διατηρείται ο έλεγχος του προϋπολογισμού και αποφεύγονται ασαφείς χρεώσεις κατά την παράδοση.
Τι μπορεί πραγματικά να πετύχει το πρόγραμμα
Το «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» μπορεί να βοηθήσει έναν ιδιοκτήτη να επαναφέρει ένα κενό ακίνητο σε λειτουργική κατάσταση. Δεν μπορεί όμως να μετατρέψει, χωρίς πρόσθετη χρηματοδότηση, ένα παλιό και έντονα επιβαρυμένο σπίτι σε πολυτελή κατοικία ούτε να καλύψει κάθε απρόβλεπτη βλάβη.
Η επιτυχία του έργου εξαρτάται από:
- την εμπειρία του επαγγελματία που θα αναλάβει την αξιολόγηση και την εκτέλεση,
- τη σωστή διάγνωση των εμφανών και πιθανών κρυφών βλαβών,
- την καταγραφή των διαθέσιμων τεχνικών δεδομένων πριν από την έναρξη,
- το σαφές αντικείμενο των κατασκευαστικών εργασιών,
- τον ρεαλιστικό προϋπολογισμό,
- τη σωστή σειρά των συνεργείων,
- τη διαδικασία έγκρισης των πρόσθετων εργασιών.
Ο άνθρωπος που αναλαμβάνει το έργο πρέπει, πριν ξεκινήσουν οι εργασίες, να έχει συγκεντρώσει όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία για την κατάσταση του ακινήτου. Πρέπει να έχει εξετάσει το ιστορικό διαρροών, τις εγκαταστάσεις, τις ενδείξεις υγρασίας, τις πιθανές αφανείς βλάβες και τα σημεία που ενδέχεται να αποκαλυφθούν μετά τις αποξηλώσεις.
Δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί κάθε κρυμμένη βλάβη χωρίς να ανοιχτεί η κατασκευή. Η εμπειρία όμως μειώνει σημαντικά τις δυσάρεστες εκπλήξεις, επειδή επιτρέπει να αναγνωριστούν εγκαίρως τα ύποπτα σημεία, να προβλεφθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι και να ενημερωθεί ο ιδιοκτήτης πριν δεσμεύσει τον προϋπολογισμό του.
Η επιδότηση είναι οικονομική βοήθεια. Δεν αντικαθιστά την εμπειρία, την τεχνική κρίση, την αναλυτική καταγραφή και την ευθύνη στην εκτέλεση.
Ανακαίνιση κατοικίας για μακροχρόνια μίσθωση
Η Renovator αναλαμβάνει την τεχνική αξιολόγηση, την κοστολόγηση και την εκτέλεση εργασιών σε κατοικίες που πρόκειται να ανακατασκευαστούν και να επιστρέψουν στην αγορά της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Η διαδικασία ξεκινά από το ίδιο το ακίνητο. Πραγματοποιούμε αυτοψία, καταγράφουμε τις εμφανείς και πιθανές κρυφές βλάβες, διερευνούμε τις διαδρομές του νερού και τις πηγές υγρασίας, χρησιμοποιούμε όπου χρειάζεται συνεχή περιβαλλοντική καταγραφή, συλλέγουμε πληροφορίες για το ιστορικό βλαβών, διαχωρίζουμε τις αναγκαίες από τις προαιρετικές εργασίες και συντάσσουμε συγκεκριμένη, ελέγξιμη προσφορά κατασκευαστικών εργασιών.
Αν εξετάζετε το διαφορετικό πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας», με ενίσχυση έως 36.000€, δείτε τον αναλυτικό οδηγό Ανακαίνιση Κατοικίας 2026. Τα δύο προγράμματα έχουν διαφορετικούς δικαιούχους, όρια και διαδικασία.
Για συνολική εικόνα όλων των ενεργών, κλειστών και αναμενόμενων δράσεων, δείτε τη σελίδα Προγράμματα επιδότησης ανακαίνισης. Αν έχετε ήδη υποβάλει αίτηση στο «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», μπορείτε να συμπληρώσετε το ερωτηματολόγιο τεχνικής προαξιολόγησης, ώστε να γνωρίζουμε εξαρχής το στάδιο της αίτησης, την κατάσταση του ακινήτου και τις εργασίες που απαιτούνται.
Δείτε αναλυτικά την υπηρεσία μας για ανακαίνιση σπιτιού στην Αθήνα ή επικοινωνήστε μαζί μας για να εξετάσουμε την πραγματική κατάσταση του ακινήτου σας.
Δείτε τα έργα μας και πραγματικές εφαρμογές ανακαίνισης κατοικιών της Renovator.
Το άρθρο αποτελεί τεχνική και ενημερωτική παρουσίαση και όχι απόφαση υπαγωγής ή οικονομική, φορολογική ή νομική συμβουλή. Οι όροι πρέπει να ελέγχονται στην επίσημη πλατφόρμα πριν από οποιαδήποτε ανάθεση, αγορά ή πληρωμή.
Επίσημες πηγές: ΔΥΠΑ – Ανακαινίζω Νοικιάζω, Συχνές Ερωτήσεις ΔΥΠΑ και Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής.